Od 1. października 2025 r. obowiązuje system kaucyjny dla butelek i puszek, który zobowiązuje sprzedającego do naliczania kaucji i ewidencjonowania sprzedaży określonych ustawą butelek PET, puszek metalowych i butelek szklanych posiadających odpowiednią etykietę.
Rozwiązania dotyczące obsługi nowego Systemu kaucyjnego opierają się o standardową funkcjonalność Opakowania kaucjonowane (zwrotne). Rejestracja wydań i zwrotów opakowań odbywa się na osobnych dokumentach OPK.
Konfiguracja wraz ze szczegółowym opisem działania systemu kaucyjnego obowiązującego dla opakowań typu palety, skrzynki opisane są w dokumentacji do modułu Handlowo-Magazynowego dostępnej pod linkiem: Opis modułu Handlowo-Magazynowego - Opakowania kaucjonowane.
Pełna obsługa systemu kaucyjnego w programie jest dostępna od wersji 19.2.380.64.
Poniższy materiał zawiera informacje o dodatkowych opcjach służących do ewidencji i rozliczania opakowań w ramach systemu kaucyjnego od 1.10.2025.

Identyfikacja opakowań w systemie kaucyjnym

Kartoteka opakowania kaucjonowanego

Po włączeniu w konfiguracji systemu obsługi opakowań (System – Konfiguracja - Ustawienia - System - Obsługa opakowań), w celu dodania kartotek opakowań należy w menu Słowniki → Spis kartotek magazynowych lub Magazyn → Stany magazynowe:

1. przełączyć okno na rodzaj Opakowania

1. zdefiniować kartotekę za pomocą opcji Dodaj (F3)

W oknie edycyjnym kartoteki opakowania należy uzupełnić podstawowe informacje: Indeks, Identyfikator, Nazwa, Jednostka miary.
W polu Sposób realizacji należy wskazać jedną z wartości:

• Automatycznie – (zalecane ustawienie) powoduje, że po wystawieniu dokumentu sprzedaży lub zakupu automatycznie generuje się dokument rozliczenia opakowań.
• Tylko ręcznie – należy ręcznie wystawić w programie dokument rozliczenia opakowań.
• Tylko, jeśli wybrano – jeśli na dokumencie dla danej pozycji towaru wskazano opakowanie, to zostanie ono zrealizowane na dokumencie rozliczenia opakowań.

Wartość kaucji należy wprowadzić na zakładce 2 Ceny w polu Cena ewidencyjna. Pole jest dostępne w oknie edycyjnym danych kartoteki wywołanego z menu Magazyn → Stany magazynowe i obowiązuje dla danego magazynu.

Kartoteki towarowe - powiązanie z opakowaniem

W okresie przejściowym, gdy w obiegu funkcjonować będą zarówno napoje w opakowaniach bez oznaczeń systemu kaucyjnego jak i opakowania posiadające właściwą etykietę, konieczne będzie utworzenie nowych indeksów kartotek towarowych i przypisanie do nich odpowiednich kodów EAN oraz powiązanie ich z opakowaniem.
W oknie edycyjnym kartoteki magazynowej (dostępnym w menu Słowniki → Spis kartotek magazynowych lub Magazyn → Stany magazynowe), na zakładce 4 Opakowania, w sekcji Kaucjonowane należy dodać zdefiniowane opakowanie wskazując wartość 1 w polach Ilość oraz Próg.

Rodzaj i grupa kartotekowa

W ramach funkcjonalności Opakowania kaucjonowane (zwrotne) konieczne jest wyróżnienie kartotek opakowań uwzględnianych w nowym systemie kaucyjnym.
W tym celu w menu Słowniki → Słowniki dla kartotek → Rodzaje grup kartotekowych należy utworzyć osobny rodzaj grupy.

Następnie w ramach utworzonego rodzaju grupy kartotekowej należy wprowadzić grupy kartotekowe, np. odpowiadające rodzajowi i pojemności opakowań.

Przypisanie grupy kartotek do opakowań w nowym systemie kaucyjnym można wykonać ręcznie na zakładce 3 Grupy lub za pomocą operacji grupowych.

Uwaga!
Dla opakowań zwrotnych niewymienionych w ustawie o systemie kaucyjnym (np. palety, skrzynki, transportery) nie należy uzupełniać danych dotyczących grupy kartotekowej.

Ustawienia konfiguracyjne

W menu System → Konfiguracja → Ustawienia → System w parametrze Rodzaj grupy kartotekowej do wskazania opakowań w systemie kaucyjnym należy wskazać utworzony rodzaj grupy kartotekowej dla opakowań kaucjonowanych.

Przypisanie kartotek opakowań do wskazanego rodzaju grup powoduje następujące zmiany:

• kod EAN z powiązanej kartoteki towarowej przypisze się automatycznie do pozycji dokumentu OPK
• rozliczenie kaucji będzie drukowane na paragonach w części niefiskalnej
• kartoteki te nie będą uwzględniane w Zestawieniu niezwróconych opakowań do zafakturowania
• w oknie parametrów zestawień dotyczących opakowań możliwe będzie zastosowanie filtru dla grup kartotek o rodzaju dedykowanym dla systemu kaucyjnego
• w oknie zestawień dla opakowań możliwe będzie dodanie na widok kolumn związanych z grupami kartotekowymi i stawką VAT

Naliczanie kaucji

Sprzedaż hurtowa

W ramach systemu kaucyjnego w programie Streamsoft wystawiane są: dokument sprzedaży (Faktura VAT) oraz rozliczenie opakowań (Dokument OPKs). Dokumenty te są ze sobą powiązane i wchodzą do rozrachunków. Wydruk dokumentu OPK stanowi podstawę rozliczenia opakowań i przy odpowiedniej konfiguracji, opisanej w rozdziale Kartoteka opakowania kaucjonowanego, może być drukowany automatycznie. Ponadto, w oknie pozycji dokumentu sprzedaży znajduje się zakładka Opakowania, na której prezentowane są informacje o wydawanych opakowaniach powiązanych z kartoteką.
Uwaga!
W wydrukach standardowych dokumentów sprzedaży (części opisowej) system nie przewiduje wizualizacji kwot za kaucje. Zapotrzebowanie takie można uzyskać za pomocą rozwiązań dedykowanych, w tym celu zalecamy kontakt z Działem Service Desk lub Opiekunem.

Sprzedaż detaliczna

System umożliwia rozliczenie opakowań oraz kaucji dla sprzedaży detalicznej na dokumentach fiskalnych. Informacja taka dodawana jest do części niefiskalnej paragonu. Opcje są dostępne dla protokołów POSNET (Nowy protokół), Novitus XML oraz ELZAB (elzabdr.dll) (od wersji systemu 19.1.379.33).
W menu Słowniki → Słowniki systemowe → Drukarki fiskalne → zakładka 2 Dodatkowe znajdują się parametry, umożliwiające wydruk informacji o opakowaniach kaucjonowanych na dokumentach fiskalnych (paragonach, fakturach detalicznych):

• Drukuj rozliczenie opakowań - na wydruku paragonu, w części niefiskalnej, zostanie wydrukowane rozliczenie opakowań. Po wydruku rozliczenia opakowań w części niefiskalnej paragonu pole Drukować, znajdujące się w oknie dokumentów sprzedaży, zostanie odznaczone i dokument będzie traktowany jak wydrukowany na standardowej drukarce. Ponadto zapis o wydruku dokumentu na drukarce fiskalnej zostanie dodany do rejestru operacji danego dokumentu.

Uwaga!
Z uwagi na warunki techniczne protokołów drukarek fiskalnych w zakresie nazw opakowań kaucjonowanych, na wydruk nadawane są automatyczne nazwy: Opakowania zwr.1, Opakowanie zwr.2 itd. System Streamsoft nie ma wpływu na część wizualną wydruku części niefiskalnej.
Poniżej znajduje się schemat wystawiania i rozliczania dokumentów sprzedaży oraz opakowań:

1. Po zapisaniu dokumentu sprzedaży system automatycznie generuje dokument rozliczenia opakowań (OPKs).
2. Następnie oba dokumenty są przesyłane do drukarki fiskalnej:
   • Część fiskalna zawiera wyszczególnione są pozycje towarów wraz podsumowaniem,
   • Część niefiskalna zawiera ilość oraz wartość opakowań kaucjonowanych.

Na dole paragonu widoczna jest łączna kwota do zapłaty, obejmująca wartość towaru oraz kaucję. Podczas rozliczania transakcji w kasie lub na terminalu powstają osobne dokumenty rozrachunkowe do rozliczenia kwoty za towar oraz za opakowania. Oba dokumenty są automatycznie powiązane z dokumentem sprzedaży oraz OPKs.

Rozliczanie dokumentów sprzedaży i opakowań na wspólnym oknie

W menu System → Konfiguracja → Ustawienia → Dokumenty → Edycja dokumentu dostępne są parametry usprawniające rozliczanie kaucji za opakowania podczas sprzedaży:

• Rozliczanie dokumentów towarowych i opakowań na wspólnym oknie - po włączeniu parametru, podczas realizacji sprzedaży, w oknie potwierdzenia dokumentu dostępna będzie opcja Rozliczenie wspólne z dok. rozliczenia opakowań. Zaznaczenie jej spowoduje, że system rozliczy wspólnie kwoty do zapłaty z dokumentu sprzedaży i sumę rozliczeń wyświetli w oknie Wspólne rozliczenia dokumentów.
• Domyślnie włączone rozliczanie dokumentów towarowych i opakowań na wspólnym oknie - ustawienie na wartość Tak spowoduje, że opcja Rozliczenie wspólne z dok. rozliczenia opakowań znajdująca się w oknie potwierdzenia dokumentu, będzie domyślnie zaznaczona.

Po ich włączeniu rozrachunki z dokumentu sprzedaży oraz OPKs zostaną zsumowane na wspólnym oknie rozliczeń. Określenie sposobu płatności dla obu rozliczanych dokumentów odbywa się na jednej z 4 zakładek:

• Gotówka
• Karta - terminal
• Karta - przeniesienie
• Przelew

Informacja o sposobie płatności zostanie przeniesiona na dokumenty: sprzedaży oraz OPKs.
Nie ma możliwości łączenia kilku metod płatności w tym oknie, w takim przypadku rozliczenie należy wykonać odrębnie, np. poprzez przeniesienie rozrachunku.

Rejestracja zwrotu opakowań (punkt zbiórki)

Operatorzy systemu kaucyjnego stosują różne rozwiązania w zakresie obsługi zwrotów opakowań kaucjonowanych (np. automaty zwrotne).
W systemie Streamsoft możliwe jest ewidencjonowanie zwrotu opakowań bezpośrednio od klienta. Ponieważ operatorzy mogą wymagać rejestracji rodzaju opakowań, ich wartości oraz numerów EAN, operację należy wprowadzić w systemie za pomocą dokumentu OPKs w części Zwrot. W tym celu należy zeskanować kod EAN z opakowania i przypisać odpowiedni rodzaj opakowania z właściwą ceną. Taki kod EAN zostanie przypisany wyłącznie do pozycji dokumentu OPK i będzie służył do celów ewidencyjnych.
System umożliwia też przyjęcie zwrotu opakowań z kodem EAN, który nie jest wprowadzony do systemu. W tym celu należy w menu System → Konfiguracja → Ustawienia → Dokumenty → Edycja pozycji włączyć parametr Możliwość zarejestrowania nieznanego EAN dla zwrotów opakowań. Aktywacja parametru spowoduje, że po zeskanowaniu nieznanego kodu kreskowego wyświetlony zostanie komunikat Nie znaleziono kodu … Wskaż opakowanie ze słownika lub załóż nowy indeks pamiętając o ustaleniu odpowiedniej ceny ewidencyjnej.

Następnie pojawi się okno umożliwiające wskazanie opakowania ze słownika. Na potrzeby ewidencjonowania i raportowania zwrotów do Operatora Systemu Kaucyjnego, kod EAN zostanie przypisany do wskazanego opakowania.

Zwrot z przyjęciem opakowania na stan można wykonać na dwa sposoby:

• podczas rejestrowania transakcji sprzedaży, wprowadzając ręcznie pozycje na dokumencie OPKs w części Zwrot (Przyjęte na magazyn)

• Wystawiając osobny dokument OPKs z uzupełnieniem części Zwrot (Przyjęte na magazyn)

Opcja dodatkowa
Wydruk z paragonu niefiskalnego ze zwrotem kaucji jest dostępny wyłącznie dla drukarek obsługujących protokół Posnet (Nowy protokół). W tym celu należy włączyć parametr w definicji drukarki fiskalnej: menu Słowniki → Słowniki systemowe → Drukarki fiskalne → zakładka 2 Dodatkowe → Druk niepowiązanego rozl. opak. Po wystawieniu dokumentu OPKs, należy go wydrukować na drukarce fiskalnej za pomocą opcji w menu pod prawym przyciskiem myszy → Dodatkowe → Opcje drukarki fiskalnej → Drukuj dokument. Okno opcji drukarki fiskalnej można również wywołać za pomocą kombinacji klawiszy Ctrl+F.

Ewidencja i raportowanie

Na potrzeby sprawozdawczości w ramach systemu kaucyjnego możliwe jest wygenerowanie danych dotyczących wydanych opakowań kaucjonowanych za pomocą Zestawienia obrotów według kartotek - dla dokumentów sprzedaży dostępnego w menu Zestawienia → Obroty według kartotek → Obroty według kartotek dla dokumentów sprzedaży.
W celu wygenerowania danych dotyczących sprzedaży opakowań kaucjonowanych, należy w oknie filtrów zestawienia, na zakładce 1 Parametry podstawowe określić:

• Zakres dat, jakiego dotyczy raport
• Rodzaj kartoteki - zaznaczyć Opakowanie
• Kontrahent - należy wybrać wartość Wszyscy

Na zakładce 2 Parametry dodatkowe można uszczegółowić generowane dane wskazując Typ dokumentu - Rozliczenie opakowań (OPKs).

Wygenerowane zestawienie może być prezentowane w ujęciu:

• Analitycznym
• Analitycznym i syntetycznym z sumami częściowymi
• Syntetycznym z sumami częściowymi
• Syntetycznym

Istnieje też możliwość:

• zmiany widoku prezentowanych danych za pomocą opcji Przełącz widok na tabelę zaawansowaną/prostą Ctrl+Z , gdzie możliwy jest m.in. eksport danych do arkusza kalkulacyjnego, grupowanie i sumowanie danych.

• uruchomienia okna jako Analizy wielowymiarowe (do działania opcji niezbędne jest posiadanie dodatkowej licencji na moduł PIVOT).

Rozliczenie opakowań z kontrahentem na dany dzień

W menu Zestawienia → Opakowania → Rozliczenie opakowań z kontrahentem na dany dzień za pomocą pola Rodzaje grup kartotekowych można wskazać rodzaj dedykowany opakowaniom w ramach Systemu kaucyjnego.

W zestawieniu uwzględnione zostaną wyłącznie grupy kartotek wskazanego rodzaju. Ponadto możliwe jest dodanie na widok okna kolumn dotyczących kodu i nazwy grupy kartotekowej oraz stawki VAT. W zestawieniu możliwe jest również wykorzystanie narzędzi tabel zaawansowanych oraz PIVOT.

Zalecenia

• Zalecane jest założenie jednej kartoteki opakowania kaucyjnego dla danego rodzaju i przypisanie jej do wielu kartotek towarowych. Przykład: jedna kartoteka opakowania butelka PET do 0,5 L powinna być powiązana ze wszystkimi kartotekami np. napojów o pojemności 0,5 L. Dotyczy to zarówno transakcji sprzedaży, jak i zwrotu opakowań kaucyjnych.
• W przypadku producenta - konieczne może być wydzielenie osobnych kartotek opakowań kaucjonowanych dla wyrobów własnych oraz osobnych kartotek dla opakowań kaucjonowanych przyjmowanych z zewnątrz.